Skoliozy u dzieci

Wady postawy – jakie wyróżniamy?

Postawa ciała to nawykowo przyjmowana spionizowana pozycja. Na jej powstawanie mają wpływ zarówno budowa morfologiczna danej osoby, a więc siła mięśni, kości i stawów, jak i warunki, w jakich ona żyje, pracuje i odpoczywa.

Wady postawy to okresowe lub trwałe zaburzenia prawidłowej postawy ciała, najczęściej wynikające z nieprawidłowych nawyków. Dziecko nieświadomie przyjmuje wadliwą postawę – dla niego jest ona czymś normalnym, naturalnym. Wady postawy z reguły związane są z nieprawidłowymi nawykami i niewłaściwymi warunkami życia, rzadziej spowodowane są chorobą lub wadami wrodzonymi.

Do wad postawy zalicza się:

  1. plecy okrągłe
  2. plecy wklęsłe
  3. plecy wklęsło-okrągłe
  4. skoliozy
  5. chorobę Scheuermanna
  6. wady kończy dolnych (kolana koślawe, szpotawe, stopa płasko-koślawa, płaskostopie).

 


 

Skolioza – co to za schorzenie kręgosłupa?

Termin skolioza, potocznie nazywana bocznym skrzywieniem kręgosłupa, jest w istocie deformacją wielopłaszczyznową, a zatem obserwujemy zniekształcenia zarówno w osi kręgosłupa, jak i jego elementów składowych (głównie kręgów) w płaszczyźnie czołowej, strzałkowej i poprzecznej:

Skoliozę uważa się za schorzenie ogólnoustrojowe, gdyż powoduje ona niekorzystne zmiany w układzie ruchu, układzie krążeniowo-oddechowym, w sprawności i wydolności fizycznej oraz w różnych narządach wewnętrznych.

 


 

Co powinno zwrócić uwagę rodzica, jeśli podejrzewa skoliozę u dziecka?

Objawami skoliozy, które można zauważyć bez badania radiologicznego, są:

  1. wygięcie kręgosłupa do boku, najbardziej widoczne przy pochyleniu do przodu
  2. nierówne ustawienie barków i łopatek
  3. wystawanie barku do przodu i ku górze z jednej strony
  4. asymetria trójkątów talii ( wcięcie talii z jednej strony jest większe)
  5. nierówne ustawienie miednicy
  6. garb z jednej strony pleców (tzw. garb żebrowy), będący wynikiem wypchnięcia przez kręgi żeber
  7. niesymetryczne obciążanie pośladków w siadzie i kończyn dolnych w pozycji stojącej
  8. wady kończy dolnych (koślawość kolan, stopy płasko- koślawe).

 


 

Jak diagnozujemy skoliozę?


Wczesne wykrycie skoliozy zdecydowanie zwiększa szanse na skuteczną terapię, dlatego ważną rolę spełnia szczegółowe i dokładne badanie. Do wczesnej diagnostyki skolioz służą testy kliniczne, na podstawie których doświadczony terapeuta lub lekarz jest w stanie zauważyć odchylenia od normy w postawie ciała pacjenta. Podstawowym testem wykonywanym z reguły na pierwszej wizycie jest test Adamsa, który polega na swobodnym wykonaniu skłonu w przód z rekami skierowanymi w kierunku podłogi oraz z utrzymaniem prostych kolan. Jest to wzrokowy test, który pozwala wstępnie ocenić istniejącą asymetrię w obrębie tułowia. Poza testem Adamsa wykonuje się szereg innych testów, oceniających symetrię ciała w obrębie kompleksów barkowych i miednicy. W badaniu, ocenie poddaje się także klatkę piersiową, krzywizny kręgosłupa, ruchomość poszczególnych odcinków kręgosłupa, a także rotację tułowia. Pełne rozpoznanie skoliozy stwierdza się na podstawie badania RTG kręgosłupa wykonanego w projekcji a-p ( przednio-tylnej) i bocznej, w pozycji stojącej, z uchwyceniem talerzy biodrowych, dzięki którym można określić wiek dojrzałości kostnej, przy pomocy testu Risser. Na podstawie zdjęcia oblicza się stopień skrzywienia kręgosłupa wg skali Cobba, od wielkości którego zależy podjęcie odpowiedniej terapii.

 


 

Podział skolioz 

 

Istnieje wiele metod pomiaru i klasyfikacji skolioz. Jedną z najpopularniejszych i zarazem najbardziej przejrzystych jest metoda pomiaru i klasyfikacji wg Cobba. Wielkość skrzywienia kręgosłupa przekraczająca  10° wg tej skali przyjęto określać mianem skoliozy.

 W zależności od stopnia zaawansowania zmian wyróżniamy następujące stadia skoliozy:

 

Pod względem przyczyn powstania skoliozy dzielą się na (klasyfikacja Cobba):

  1. Czynnościowe (funkcjonalne) – statyczne lub odruchowe. Zmiany w kręgosłupie ograniczają się do płaszczyzny czołowej. Skolioza ustępuje po wyeliminowaniu czynnika wywołującego.
  2. Strukturalne – są zawsze zniekształceniem wielopłaszczyznowym ( w płaszczyźnie czołowej, strzałkowej i poprzecznej). Powstają wyłącznie w okresie wzrostu.

Wyróżniamy:

Skoliozy strukturalne powstają tylko u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu, a więc w kośćcu posiadającym tzw. biologiczną plastyczność.

Biologiczna plastyczność kręgów przejawia się w zmianach ich kształtu, zgodnych z prawem Heutter-Volkmanna i Wolffa-Delpecha, a zależnych od działania na rosnącą kość sił ściskających i rozciągających.

Skoliozy idiopatyczne stanowią pk. 80-90% wszystkich skolioz strukturalnych. Aby powstała skolioza idiopatyczna muszą zadziałać dwa czynniki:

Ze względu na występowanie skolioz w różnych okresach wzrostu dziecka, istnieje podział na:

W zależności od lokalizacji wyróżniamy skoliozy:

 


 

Jak leczymy skoliozę?


Ze względu, iż skoliozy charakteryzują się dużą różnorodnością dotyczącą stopnia zmian, ich tempa narastania, wieku pacjenta i prowokowanych objawów, metoda leczenia dobierana jest indywidualnie.

Kwalifikacja do odpowiedniej metody leczenia zależy od wielkości kąta Cobba:

Skrzywienie poniżej 10° - obserwacja
Skolioza 10°-20° - obserwacja i ćwiczenia
Skolioza 20°-40° - ćwiczenia i gorset
Skolioza powyżej 50° - operacja

Skrzywienie kręgosłupa, którego wartość nie przekracza 10° wg skali Cobba nazywa się postawą skoliotyczną i nie mówimy wtedy o skoliozie. W tym przypadku zaleca się obserwację pacjenta, zwłaszcza jeśli jest to osoba młoda i może wystąpić duże ryzyko narastania zmian, często w krótkim czasie. W ramach badania wykonuje się testy kliniczne, a w uzasadnionych przypadkach powtórzenie zdjęcia RTG ( wykonywane co ok.6 miesięcy). W przypadku widocznej progresji pacjent kwalifikowany jest do odpowiedniego leczenia.

Skoliozy I stopnia leczone są w oparciu o specjalistyczne ćwiczenia, dobierane indywidualnie do każdego pacjenta. Dobór ćwiczeń zależny jest od metody jaką wykorzystuje się do terapii.

Skoliozy o większym stopniu skrzywienia ( 30°-50° wg skali Cobba), wymagają poza odpowiednim doborem ćwiczeń zaopatrzenia gorsetowego, którego głównym zadaniem jest utrzymanie pozycji skorygowanej, zapewniając kręgosłupowi oraz tkankom miękkim prawidłowe warunki do rozwijania się. Współczesne gorsety projektowane są w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu ograniczały normalne funkcjonowanie. Zakończenie leczenia następuje po osiągnięciu dojrzałości kostnej lub w przypadku, gdy mimo stosowania gorsetu następuje progres skrzywienia. Taka sytuacja jest często wskazaniem do podjęcia leczenia operacyjnego.

W Polsce dzieci ze skoliozą do ok.30° leczone są za pomocą ćwiczeń, powyżej 30° włącza się leczenie gorsetowe. Zabiegi operacyjne wykonuje się w zależności od ośrodka – w jednym od 40°, w innych powyżej 50° wg skali Cobba.

Kwalifikacja pacjentów do leczenia operacyjnego zależy od wielu czynników, a  duży kąt skrzywienia jest tylko jednym z nich. Bezwzględnym wskazaniem do operacji są zaburzenia ze strony układu krążeniowo-oddechowego, zaniki mięśniowe, silne dolegliwości bólowe. Zabiegi operacyjne wykonuje się również ze względów estetycznych.

 


 

Najnowocześniejsze metody leczenia i rehabilitacji skolioz

W ostatnim 20-leciu spojrzenie na profilaktykę i leczenie  skolioz uległo diametralnej zmianie. Obecnie wiemy, że wczesne wykrycie tej choroby oraz kompleksowa profilaktyka i rehabilitacja jest skuteczne na tyle, aby uchronić przed operacją bardzo dużą grupę dzieci.

Trzeba jednak pamiętać, że skoliozę można wyleczyć tylko do czasu, kiedy nie zakończy się proces kostnienia u dziecka czyli do ok. 18 roku życia. Dlatego im szybciej wykryte schorzenie, tym większa szansa na sukces terapeutyczny.

W naszym ośrodku pracujemy bazując na terapii FITS (Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz), która jako jedna z 7 metod na świecie uzyskała rekomendację Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment - SOSORT. Jest to najbardziej kompleksowa terapia, która różni się od innych metod tym ,że na początku terapii bada się plastyczność skoliozy w kierunku korekcji i wyczuwa struktury, które ten ruch ograniczają. Następnie usuwa się restrykcje mięśniowo – powięziowe ograniczające ten ruch. Dopiero na tak przygotowanych tkankach buduje się prawidłowe, indywidualnie dobrane wzorce ruchowe, które następnie się wzmacnia i stabilizuje.

Pozostałe metody leczenia skolioz, które mają wystarczające potwierdzenie naukowe:

Niestety jeszcze nie wszystkie metody dotarły do Polski.

Metoda FITS

Metoda FITS jest koncepcją autorską, która została opracowana w 2004 roku przez dr n. med. Mariannę Białek oraz` mgr Andrzeja M’hango dla potrzeb terapii dzieci z wadami postawy, skoliozami oraz chorobą Scheuermanna. Może być stosowana jako: samodzielny system korekcji skolioz, wspomaganie leczenia gorsetowego, przygotowanie dzieci do zabiegu operacyjnego, a także korekcja obręczy barkowej i miednicznej po zabiegach operacyjnych.

Kluczowe aspekty metody FITS

Biorąc pod uwagę dysfunkcje jakie towarzyszą skoliozie, proponuje się indywidualnie dostosowany program ćwiczeń w zależności od wielkości kąta skrzywienia oraz wyniku badania klinicznego pacjenta. Na tej podstawie można wyznaczyć cele ogólne i cele szczegółowe terapii.

Cele ogólne terapii to np. stabilizacja skoliozy u dzieci z uogólnioną wiotkością tkanki łącznej bądź zmniejszenie kąta skrzywienia w skoliozach nieprogresywnych lub z kątem skrzywienia do 30˚ u dzieci z prawidłowymi napięciami mięśniowymi. Innym celem ogólnym może być poprawa stanu klinicznego pacjenta z dużą skoliozą, którego rodzice nie godzą się z pewnych względów na operację.

Celem ogólnym jest też uelastycznienie skoliozy w celu lepszej korekcji w trakcie zabiegu operacyjnego bądź korekcja obręczy miednicznej i barkowej oraz ustawienia głowy i szyi, poprawa funkcji oddechowej, ogólnej sprawności i wydolności pacjenta po zabiegu operacyjnym.

Cele szczegółowe dotyczą konkretnej terapii w danym dniu zabiegu, np. korekcja ustawienia stóp i kolan, dążenie do symetrii ustawienia łopatek, zwiększanie shiftu do korekcji skoliozy, nauka oddechu derotacyjnego.

Metoda Schroht

Metoda opracowana przez Katharinę Schroth (1894-1985), a następnie rozwinięta przez jej córkę Christę Lehnert-Schroth i Hansa Rudolfa Weissa. Jest to jedna z metod zachowawczego leczenia skolioz polegająca na trójwymiarowej korekcji skolioz w połączeniu z tzw. ortopedyczno- oddechowym systemem wg Lehnet-Schroth.

U pacjentów ze skoliozą występuje asymetryczny wzorzec oddychania, który zależy od stopnia

 eformacji klatki piersiowej i na tym skupia się koncepcja Lehnert-Schroth. Terapia oddechowa systemem Lehnert-Schroth to „ortopedyczno-oddechowy system ćwiczeń połączony z równoczesną trójwymiarową korekcją skoliozy. Ćwiczenia oddechowe polegają na świadomym kierowaniu wdechu w określoną partię płuc, przez co następuje korekcja od wewnątrz. W ćwiczeniach korygujących, określanych też nazwą „oddychanie obrotowo-kątowe", wdech połączony jest z odpowiednimi ruchami, których kierunek związany jest z lokalizacją wady. Jest to świadomy akt polegający na tym, że ćwiczący sam kieruje wdychane powietrze we właściwą stronę. Metoda Schroth ma wielu zwolenników, głównie w krajach Europy Zachodniej, Warto dodać, żesama K. Schroth cierpiała na skoliozę, z której leczona była za pomocą ciężkich gorsetów - dopóki nie opracowała własnej metody przeciwdziałania temu popularnemu schorzeniu.

Metoda Dobomed

Metoda Dobosiewicz jest autorską metodą zachowawczego leczenia skoliozy idiopatycznej, opracowaną przez prof. Krystynę Dobosiewicz. Terapia może być prowadzona jednostkowo lub w połączeniu z leczeniem gorsetowym Cheneau.

Metoda wyróżnia dwa podstawowe elementy:

  1. Wykonywanie asymetrycznych ćwiczeń oddechowych; podczas wdechu powietrze wchodzi do klatki piersiowej strony wklęsłej skrzywienia, a podczas wydechu kieruje się do derotacji kręgosłupa, obniża się strona wypukła skrzywienia ( zmniejszenie rotacji kręgosłupa)
  2. Stosowanie symetrycznych, odciążających pozycji wyjściowych; przy wykonywaniu ćwiczeń należy pamiętać o ścisłym przestrzeganiu utrzymania korekcji miednicy i obręczy barkowych (zachować równowagę rozkładu ciężaru ciała)

Składa się z trzech etapów:

  1. Faza wstępna przygotowująca do fazy właściwych ćwiczeń korektywnych (obejmuje podstawowe zabiegi kinezyterapeutyczne i zabiegi z zakresu fizykoterapii).
  2. Faza właściwych ćwiczeń korektywnych obejmujących trójpłaszczyznowość wady zsynchronizowanych z cyklem oddechowym (wykonywanych w pozycjach od najniższych do najwyższych).
  3. Faza ćwiczeń utrwalających korekcję.

 

Poziom współpracy i zaangażowania dziecka jak i rodziców w systematyczność ćwiczeń istotnie wpływają na efektywność terapii.

Metoda FED

Terapia skolioz metodą FED nie została uznana przez SOSORT, natomiast znalazła uznanie wśród wielu specjalistów. Pod nazwą FED system kryje się nowoczesna metoda oraz urządzenie do leczenia skoliozy, które od niedawna dostępne są również w naszym kraju.Tą nowatorską metodę opracował i stosuje od ponad 20 lat w Barcelonie hiszpański fizjoterapeuta prof. Santosa Sastre Fernandez. Opisał on, jak za pomocą fizjoterapii możemy korzystnie wpłynąć na deformację kręgosłupa. Badania przeprowadzone Klinice Rehabilitacji w Barcelonie udowodniły, że leczenie skolioz metodą FED może prowadzić do niemal całkowitego wyleczenia.

FED to skrót nazwy urządzenia (hiszp. Fijación, Elongación, Desrotación; ang. Fixation, Elongation, Derotation; pol. ustabilizowanie, rozciągnięcie/wydłużenie, odkręcenie) – jak określa ją sam autor: „trójwymiarowe ustabilizowanie kręgosłupa przy jednoczesnym jego wydłużeniu i odkręceniu”. Zewnętrzna siła wytwarzana przez urządzenie na łuk skrzywienia skutecznie zmniejszają kąt rotacji podczas zabiegu. Powoduje to odbarczenie chrząstki nasadowej po stronie wklęsłości i jej wzrost oraz zmianę siły działających na chrząstki neurocentralne, co prowadzi do zahamowania procesu rotacji kręgu.

Niezmiernie ważną rzeczą w uzyskaniu dobrych efektów jest program terapeutyczny stosowany i przedstawiany przez prof. S.Sastre Fernandez, który obejmuje zabiegi fizykoterapeutyczne, terapię manualną i indywidualne ćwiczenia korekcyjne.

 


 

Dobra praktyka w rehabilitacji skoliozy

Wątpliowości dotyczące powyższych tematów rozwieje fizjoterapeuta dziecięcy, mgr Justyna Iwanek

Jaką metodą jest metoda FITS w rehabilitacji skoliozy? Jakie elementy terapeutyczne zawiera w sobie ta metoda?

Terapia skolioz metodą FITS obejmuje przede wszystkim szczegółowe badanie postawy pacjenta, testy kliniczne oraz ocenę zdjęć rentgenowskich. W drugim etapie następuje przygotowanie struktur mięśniowo - powięziowych u dziecka ograniczających ruch korekcyjny poprzez zastosowanie różnych technik energizacji mięśni. Są to m.in. terapia manualna, poizometryczna relaksacja mięśni, techniki powięziowe, terapia PNF. W kolejnym etapie następuje opracowanie nowych korekcyjnych wzorców postawy pacjenta, dążenie do ich stabilizacji oraz wykorzystania w pozycjach funkcjonalnych.

Czym jest terapia manualna (wg. szkoły niemieckiej)? 

Terapia manualna (szkoła niemiecka) to diagnozowanie i leczenie zaburzeń strukturalnych narządu ruchu (stawów, mięśni, nerwów). Fizjoterapeuta stosując tę metodę, dzięki rozbudowanemu schematowi badania różnicującego, jest w stanie za pomocą szczegółowego wywiadu i badania, odnaleźć zaburzone struktury, ocenić stopień ich uszkodzenia oraz przeanalizować mechanizmy pojawienia się dolegliwości. To pozwala postawić hipotezę zaburzenia strukturalnego u pacjenta.

Co jest najistosniejsze w przypadku odwracalnych zaburzeń narządu ruchu, system szkolenia terapii manualnej wiąże się przede wszystkim z obszernym wywiadem z pacjentem i wnikliwym badaniem. Przyczyna dolegliwości często wiąże się z dysproporcją pomiędzy możliwościami tkanki do przyjmowania obciążenia, a jej rzeczywistym obciążaniem. 

Leczenie skolioz zatem polega na zniesieniu tej dysproporcji i przywracaniu fizjologicznej "symbiozy" pomiędzy stawami, mięśniami i strukturami nerwowymi. Stosowane są w tym przypadku techniki takie, jak: mobilizacja stawów, neuromobilizacje struktur nerwowych, leczenie tkanek miękkich (tj. mięśni, więzadeł, ścięgien), a także medyczny trening funkcjonalny z użyciem urządzeń treningowych dostosowanych do problemów pacjentów.

Co to jest koncepcja PNF? 

PNF jest koncepcją, która posiada własną filozofię i zasady pracy z pacjentem. Jej podstawowym celem jest praca nad funkcją, której chory potrzebuje. Siła mięśni czy zakres ruchu, czyli to co jest ważne w tradycyjnym postępowaniu terapeutycznym, jest tylko środkiem do uzyskania celu jakim jest funkcja. Koncepcja ta zaleca postrzeganie chorego w sposób całościowy, wykorzystując do terapii silne i zdrowe regiony ciała. Umożliwia to pełne wykorzystanie rezerw tkwiących w organizmie, motywuje do dalszego działania, a co najważniejsze zapewnia bezbolesną pracę, bez traumatyzujących psychicznie i fizycznie doznań.

W PNF pracjent powinien być partnerem fizjoterapeuty, określającym zakres i granice działania. Ustala on cele terapii. Terapeuta ma w tym wypadku rolę doradczą. Dzięki takiemu podejściu chory nawet z dużą dysfunkcją zachowuje dobrą motywację i jest pozytywnie nastawiony do współpracy z terapeutą.

Opinie pacjentów

X

Dmowskiego 39
05-850 Ożarów Mazowiecki
Godziny otwarcia:
Poniedziałek – piątek
7:00 – 21:00
Sobota
8:00 – 14:00

Punkt pobrań badań laboratoryjnych
Poniedziałek i środa 7:00 - 11:00
Sobota 8:00 - 11:00

Dyrektor Kliniki Bogdan Bartkiewicz przyjmuje Interesantów w każdy czwartek w godz. 14:00 -16:00

Dyrektor Medyczny lek. Andrzej Piotrowski w każdy poniedziałek udziela konsultacji w godz. 15:00-16:00 dla pacjentów pod numerem tel.: 604 461 625

Kontakt do biura kliniki: biuro@naszaklinika.com.pl

Zobacz pełną mapę

Masz pytania? Napisz do nas.

Zapisz się na wizytę